محمد حسن خان اعتماد السلطنه

2290

مرآة البلدان ( فارسى )

جوقين : قريه‌اى است از محال ايچرود زنجان . هوايش معتدل محصولش غلهء ديمى و آبى . رودخانهء كوچكى دارد كه از چشمه‌سار جارى مىشود . صيفى هم در جوقين به عمل مىآيد . جوقين : از قراى شهريار طهران است . چوك : از قراى ممسنى فارس است . چوكى ( يا جوك‌آباد ) : شهرى است كه نادر شاه ما بين ابيورد و كلات بنا كرد و جهت بنا كردن نادر شاه اين شهر را در اين محل اين بود كه در اينجا متولد شده بود . بعد از نادر شاه اين شهر خراب شد . شخصى از طايفهء افغان ساكن هند كه از هندوستان تا قزوين التزام ركاب نادرى داشته و در اين شهر اجازهء زيارت بيت الله الحرام شرفها الله تعالى خواسته و روانه شده تفصيل مراجعت نادر شاه را از هندوستان تا قزوين در رساله‌اى نگاشته كه آن رساله را در دست داريم و جاى افسوس است كه اسم خود را اظهار ننموده . خلاصه اين شخص گويد نادر شاه به كلات آمد و جواهر و نفايس كه از هندوستان آورده بود در كلات گذاشت و به طرف مشهد مقدس عازم شد و راه را كج كرد كه از مولودگاه خود عبور نمايد . مولودگاه نادرى دهى است ما بين كلات و ابيورد در همان نقطه كه نادر شاه فاتح به وجود آمده . مسجدى بنا شده كه بالاى گنبد او سه كاسه از طلا بر روى هم نصب شده است ( مقصود سه گوى طلا مىباشد ) . بالاى كاسهء آخرى شمشيرى از طلا نصب كرده‌اند و آن علامت اين است كه از اين محل است كه شمشير بيرون آمده . وقتى كه اين بنا به اتمام رسيد ، معمار معطل ماند كه تاريخ بنا را در بالاى در بنويسد يا تاريخ تولد شاه را . براى رفع ترديد ، مطلب را به عرض رسانيد . نادر شاه تبسم كرده گفت هنگام تولد من در كلات و ابيورد بلكه در تمام خراسان اين قدر طلا نبود كه يكى از گوهاى بالاى گنبد اين مسجد را بسازند تا چه رسد به خانواده و طايفهء من كه فقير و پريشان‌حال بودند و اين فقره بر هيچ‌كس پوشيده و مخفى نيست بهتر اين است كه تاريخ اتمام مسجد را بنويسى . زيرا كه علاوه بر مطلب مذكور تاريخ تولد من مجهول